Malatya Park

Arapgir’in en eski ismi “Daskuza” olarak bilinmekte olup, civarındaki yerleşim birimlerinin en eskilerinden biridir. Şehrin M.Ö. 1200 yıllarında kurulduğu ve ilk yerlilerinin Muşkiler olduğu sanılmaktadır. Arapgir, kronolojik olarak Hititler, Persler, Romalılar, Bizanslılar, İslam Uygarlıkları, Anadolu Selçukluları, Anadolu Beylikleri ve Osmanlı dönemini idrak etmiş ve bu kültürlerin etkisi altında kalmıştır.

Arapgir’in müslümanların eline geçmesi  M.S. 717’de Emevi Komutanı Davut Bin Süleyman sayesinde olur. Daha sonra Danişmentliler’in eline geçen Arapgir 1178’de Selçuklu Devleti’ne bağlı bir sancak haline getirilir. Selçuklular’ın Kösedağ Savaşı’nda Moğollara yenilmesi üzerine Arapgir, Moğollar’ın egemenliğine girer. Anadolu Beylikleri döneminde Karakoyunlular’ın ve Akkoyunlular’ın eline geçen Arapgir, 1514 Çaldıran Savaşı’ndan sonra Osmanlı Devleti’nin egemenliğine girer ve Sivas Eyaleti’nin yedi sancağından biri olur. 1834 yılında Diyarbakır’a, 1874 yılında ise Elazığ’a bağlanan Arapgir, 1927 tarihinde Malatya İline bağlı bir ilçe yapılır.

Arapgir, Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Fırat Bölümü’nde yer almaktadır. İlçenin kuzeyinde Kemaliye ve Divriği; güneyinde Arguvan ve  Keban; doğusunda Ağın ve Keban; batısında ise  Arguvan ilçeleri olup 956 km²  yüzölçümüne sahiptir.   Arapgirde tipik karasal  iklim egemendir.  Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise soğuk ve kar yağışlıdır. Ancak,  Keban Baraj Gölü’nün etkisiyle son yıllarda iklimde bir yumuşama göze çarpmaktadır. Özellikle ilçenin güney kesiminde yer alan Deregezen Ovası ve çevresinde kar yağışı oldukça azdır. Karasal iklimin bir sonucu olarak bitki örtüsü büyük ölçüde bozkırdır. 95.600 hektarlık alanın sadece 4.097 hektarı orman arazisidir. Var olan ormanların önemli bir kısmını meşelikler oluşturmaktadır. Arapgir, dağlık ve engebeli bir yapıya sahiptir. İlçe merkezinde rakım 1170  metredir. En yüksek yer 2020 metre yüksekliğiyle Göldağı’dır. Diğer yüksek bölgeler; İncesu ve Sarıçiçek Yaylalarıdır. İlçenin güneyindeki Deregezen ve civarı ova görünümündedir.

İlçede çok sayıda akarsu vardır. Bunların belli başlıları: Kozluk Çayı, Söğütlü Çay, Berenge Çayı, Çit ve Çiğnir Çayı’dır.
kaynak:arapgir.gov.tr

ARAPGİR
Yüzölçümü ……………..: 964 km2

İl Toplam Nüfusu ……….: 722.065 (2007 Genel Nüfus Sayımı’na göre)

İl Toplam Şehir Nüfusu ….: 462.569 (2007 Genel Nüfus Sayımı’na göre)

İl Toplam Köy Nüfusu ……: 259.496 (2007 Genel Nüfus Sayımı’na göre)

Arapgir Toplam Nüfus ……: 11.470 (2007 Genel Nüfus Sayımı’na göre)

Arapgir Şehir Nüfusu ……: 6.367 (2007 Genel Nüfus Sayımı’na göre)

Arapgir Köy Nüfusu ……..: 5.103 (2007 Genel Nüfus Sayımı’na göre)

Arapgir’in eski adı Daskuza’dır. Daskuza (Arapgir) civarındaki yerleşim birimlerinin en eskilerinden olup, Malatya ili ile yaşıt sayılabilir. Arapgir’in ilk yerlileri Muşkilerdir. Şehrin M.Ö. 1200 yıllarında kurulduğu sanılmaktadır. Sırasıyla M.Ö. 850 yılında Asur, M.Ö. 612 yılında îran (Met), M.S. 717 yılında Danişmentliler, 1178 yılında Anadolu Selçuklu Devleti, Selçukluların Moğollar’a Köse Dağı Savaşı’nda yenilmesinden sonra Moğolların, Anadolu Beylikleri’nin kurulmaya başladığı dönemde Karakoyunlar’m eline geçer. 1515 Çaldıran Savası’ndan sonra Osmanlı Devleti’nin egemenliği altına girer.

1518 yılında tutulan ilk Osmanlı Tesnit Tahrir defterinde Diyarbakır eyaletinin 12 sancağı bulunmaktaydı. Bu defterde Arapgir de yer almakta ve 10. sırada bulunmaktaydı. Kanuni Sultan Süleyman zamanında Sivas valiliğine bağlı bir sancak merkezi olan ilçe, 1834′de Diyarbakır ve 1847fde Mamuret-ül Aziz (Elazığ) sancaklarına bağlandı. 1927-1928 tarihli Türkiye’de devlet salnamesinde ise Arapgir Malatya’ya bağlı bir kaza olmuştur. İlçenin yüzölçümü 956 km2′dir.

İlçe, engebeli ve dağlık bir bölgeye sahiptir. İlçenin kuzeyinde Erzincan iline bağlı Kemaliye ilçesi, Sivas iline bağlı Divriği ilçesi, güneyinde Elazığ iline bağlı Ağın ve Keban ilçeleri, batısında Arguvan ilçesi bulunmaktadır. İlçe merkezinde rakım 1250 metredir. İlçenin Taçdelen olmak üzere 1 bucağı, merkez olmak üzere 1 belediyesiyle 42 köyü ve 49 mezrası vardır.

İlçe, coğrafi yapısı nedeniyle yazın hareketli; kışın, tabiat şartlarının çetin geçmesi sebebiyle hareketsizidir. Halk, gelenek ve göreneklerine bağlıdır. İlçede okuma yazma oranı 2000 yılında %99 ‘a ulaşmıştır.

İlçenin tarihi eser olarak Ulu Camii bulunmaktadır. Bu eserin 14. yy. yapısı olduğu sanılmaktadır. Yine Yeni Camii’nin Akkoyunlular döneminde (1389-1551) yapıldığı söylenmektedir. Cafer Paşa Camii, 1694 tarihinde Cafer Paşa tarafından yaptırılmıştır. Mirliva Ahmet Paşa Camii, Mirliva Ahmet Paşa’nm yaşadığı 17. yüzyıla aittir. Gümrükçü Osman Paşa Camii 1823 tarihinde yapılmıştır. Çobanlı Camii’nin yapım tarihi 1893 olarak belirtilmektedir. Ayrıca Molla Eyüp Camii, Osman Paşa Camii ve çarşı hamamını sayabiliriz.

Gezilebilecek Yerler : 19. yüzyıl ortalarında eski Arapgir terk edilerek bugünkü yerine taşındığından sanat değeri yüksek birçok tarihi yapı eski Arapgir’de kalmıştır. Bu tarihi eserlerin birçoğu harap haldedir. Eski Arapgir’de Hanikah, Cafer Paşa Camii, Osman Paşa Hamamı, Çarşı Hamamı, Miran Çayı kıyısındaki Harap Pazar harabeleri, Brenge Deresi boyunca uzanan vadi ile Kaynarca, gezilecek ve görülecek yerler olarak sayılabilir.
Arapgir Köyleri
Bağlı Bucaklar ve Köyler : Arapgir ilçesine bağlı bucak ve köylerin nüfusu 6.445′tir. Aktaş, Boğazlı, Budak, Çaybaşı, Çiğnir, Çimen, Düzce, Eynir, Gözeli, Gün­ yi.izü, Kayakesen, Koru, Onar, Ormansırtı, Selamlı, Suceyin, Sugeçti, Sağıluşağı, Tarhan, Taşdibek, Yaylacık, Yeşilyayla (Kızılca), Yukarıyabanlı, Taşdelen, Alıçlı, Bacalı, Bostancık, Çakırsu, Deregezen, Karaca (Eskiarapgir), Eşikli, Gebeli, Kaynak, Kazanç, Kılıçlı, Konducak, Pirali, Sinikli, Sipahiuşağı, Ulaçlı, Yazılı.

kaynak: malatya gov.tr